بارش‌های 2 ماه گذشته مطابق پیش بینی بود/ رادارها توانایی تأثیرگذاری بر پدیده‌های جوّی را ندارند/ تشریح ارتباط میان شبه علم با پاسخ یابی برای بارش های اخیر

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وزارت نیرو (پاون)، مدتی است که افزایش نسبی بارش ها در هفته های اخیر در برخی نقاط کشور ذهن بسیاری از شهروندان را به خود مشغول کرده و برخی نیز تلاش می کنند تا چرایی این موضوع را به وقایع مرتبط با جنگ و تخریب رادارهای دشمن جنایتکار ارتباط دهند.

پایگاه اطلاع رسانی وزارت نیرو مدتی پیش و در گفت و گو با محمد مهدی جوادیان‌زاده رئیس سازمان توسعه و بهره‌برداری فناوری‌های نوین آبهای جوی تلاش کرد تا به این شائبه پاسخ دهد؛ مصاحبه ای (پیش بینی بارش های فرانرمال بهاری پیش از وقوع جنگ) که در آن تأکید شده بود بارش های اسفند و فروردین کشور مطابق با پیش بینی های روزهای نخست جنگ رمضان بوده و بارش فرانرمال در برخی نقاط کشور مطابق پیش‌بینی ها بوده است.

موضوع مهمی که مسئولان ارشد سازمان هواشناسی نیز در گفت و گو با رسانه ها آن را تأیید کردند و هر گونه ارتباط میان افزایش بارش ها در برخی نقاط کشور با تخریب رادارهای دشمن را رد کردند.

در همین رابطه محمدحسین شوشتری، کارشناس ارشد پیش‌بینی وضع هوا و پژوهشگر بارورسازی ابرها و دانش آموخته دکتری تخصصی هواشناسی دانشگاه تهران نیز با استناد به مدل پیش‌بینی فصلی مرکز اروپایی (ECMWF)، به پاون گفت: بر اساس آخرین خروجی‌های مدل‌های فصلی، بارش‌ها در اردیبهشت و خرداد ماه ۱۴۰۵، حتی پس از سامانه بارشی پیشِ رو، برای بیشتر مناطق ایران بیش از میانگین بلندمدت خواهد بود.

شوشتری با اشاره به نقش دورپیوندهایی مانند MJO و NAO که در فاز مناسب قرار گرفته‌اند، گفت: این وضعیت‌های دورپیوندی شرایط مناسبی را برای اشتراک حداکثری دریاهای جنوبی مثل دریای سرخ و اقیانوس هند با دریای مدیترانه برای تزریق رطوبت به سمت مناطق مختلف کشور فراهم کرده است.

 

 وی همچنین تأکید کرد: فرانرمال بودن بارش‌ها در اواخر اسفند و اوایل بهار، که از پیش به‌درستی پیش‌بینی شده بود، کاملاً با واقعیت‌های دینامیکی جوّ مطابقت دارد و هیچ ارتباطی با ادعاهای غیرعلمی درباره تخریب رادارهای نظامی یا هواشناسی ندارد؛ چرا که در غیر این صورت، امکان پیش‌بینی چنین وضعیتی از پیش وجود نداشت.

 

این پژوهشگر بارورسازی ابرها در توضیح علمی این موضوع گفت: رادارهای هواشناسی و نظامی با ارسال امواج الکترومغناطیسی با طول موج‌هایی در حد چند سانتی‌متر تا چند متر، صرفاً قادر به رصد پدیده‌های جوّی یا اهداف پروازی هستند و به هیچ وجه انرژی لازم برای تأثیرگذاری بر شرایط جوّی را ندارند.

وی با ذکر مثالی در این خصوص افزود: به طور مثال توان قوی ترین رادارهای نظامی که به رادارهای هشدار زودهنگام هسته‌ای معروف هستند به طور متوسط چندصد کیلووات است. (یک پالس چندمگاواتی در زمان حدود ۱۰ میکروثانیه) این در حالی است که توان یک سامانه جوی چیزی در حدود چند تراوات (۱۰ به توان ۱۲ وات) است و مدت اثر آن روی منطقه ما حدود چند روز است. درنتیجه با یک محاسبه سرانگشتی می‌توان استدلال کرد که انرژی یک سامانه جوی معمولی که کشور ایران را تحت تأثیر قرار بدهد چند تریلیون برابر بزرگتر از انرژی قوی ترین رادارهای ساخت بشر است. یعنی حتی اگر ما تمام توان رادار را با بازدهی ۱۰۰٪ (که غیرممکن است) مستقیم به قلب ابرها بزنیم، باز هم مثل این است که بخواهید با یک فنجان آب جوش، دمای آب یک دریاچه مثل دریاچه پشت سد دز که گنجایش چند ملیارد متر مکعب آب دارد را بالا ببرید. آب فنجان داغ است، اما دریاچه آنقدر بزرگ است که آن گرما را بلافاصله می‌بلعد و هیچ تغییری در دمایش احساس نمی‌شود.

دانش آموخته دکتری هواشناسی دانشگاه تهران ادامه داد: از نظر علم فیزیک، این رادار نیست که ابر را تغییر می‌دهد؛ بلکه این اتمسفر زمین است که انرژی ناچیز رادار را مثل یک قطره در اقیانوس هضم می‌کند. رادار فقط برای این ساخته شده که پالس بفرستد و بازگشت آن را دریافت کند (مثل فریاد زدن در کوه برای شنیدن پژواک)، نه اینکه با انرژی بسیار ناچیز پالسهایش تغییری در سیستم عظیم جو ایجاد کند. پس طبیعتا نباید انتظار داشته باشیم که انرژی رادارها تاثیری هر چند کوچک روی سامانه‌های جوی داشته باشند.

شوشتری در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به پدیده شبه‌علم افزود: ذهن انسان به‌گونه‌ای تکامل یافته که همواره به دنبال کوتاه‌ترین مسیر برای یافتن پاسخ است و اگر نخستین پاسخ، ظاهری منطقی و علمی داشته باشد، به‌سرعت آن را می‌پذیرد. همین ویژگی شناختی، بستر اصلی شکل‌گیری شبه‌علم است. با این حال، با کمی تحقیق و تأمل عمیق‌تر — هرچند مستلزم تلاش فکری بیشتری باشد — می‌توان مرز میان علم و شبه‌علم را به‌روشنی دریافت.